فوز عظيمى است ، و « النظر فى وجوه العلما عبادة » « 1 » وارد شده است . و در فرمودهء جناب امير عليه السّلام تصريح به اين فوايد شده است و آن اين است كه فرموده‌اند كه : تغرب عن الاوطان فى طلب العلى * و سافر ففى الاسفار خمس فوايد تفرج هم و اكتساب معيشة * و علم و آداب و صحبة ماجد فان قيل فى الاسفار ذل و محنة * و قطع الفيافى و ارتكاب الشدايد فموت الفتى خير له من حيوته * بدار هوان بين واش و حاسد « 2 » و خداوند ايضا فرموده است كه وَ مَنْ يُهاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُراغَماً كَثِيراً وَ سَعَةً « 3 » و مثل تصحيح بدن كه به سبب رياضتى و حركتى كه لازم دارد تحليل يافتن اخلاط فاسده و رطوبات فاضله را حاصل مىشود . و « تسافروا تصحوا » « 4 » را فرموده‌اند . و مثل تحصيل ملكهء شجاعت و سخاوت و عبرت و جلادت و ساير اخلاق حسنهء نفسانيه كه از تجارب و تكسب حاصل مىشود . و مثل پر شدن چشم و گوش اين‌كس از اسباب و امتعه و اوضاع دنيويه و كم شدن شوق و رغبت او به سوى آنها . و مثل مطلع شدن بر صنايع غريبه خداوند و قدرت‌هاى مختلفهء او كه موجب زيادتى معرفت است . و مثل دور شدن از مخالطه اشخاصى كه در وطن مىباشند و معروف و مرجع نگرديدن اين‌كس در نزد ايشان كه ابتلاى به آن در اين زمان‌ها - كه اغراض مردمان در اجتماع نمودن بر اين‌كس همگى اغراض فاسدهء دنيويه است - و مرجع شدن اين‌كس از جملهء محرّمات و مهلكات نفس است ، به خلاف حالت سفر و سياحت كه چون‌كه اين‌كس در هرجايى در زمان قليلى مىباشد ، پس مردمان بر آن اعتماد نمىكنند ؛ چون‌كه مطالب ايشان امور دنيويه است كه منوط به طول أمل است و با مكث نمودن اين‌كس در اوقات قليله در نزد ايشان منافات دارد . و خود اين‌كس

--> ( 1 ) . اين عبارت را پيدا نكردم ، آن‌چه كه در بعضى منابع آمده مثل : الراوندى ، نوادر ، ص 56 ، رقم 94 ؛ اين‌چنين است : « النظر فى وجه العالم حبّا له عباده » ؛ من لا يحضره الفقيه ، ج 2 ، ص 133 ، رقم 556 و طوسى ، امالى ، ص 454 ، رقم 1015 . ( 2 ) . ديوان امام على عليه السّلام ، دكتر ابو القاسم امامى ، ص 192 ، رقم 119 . ( 3 ) . نساء : 100 . ( 4 ) . محاسن برقى ، ج 2 ، ص 79 ، رقم 1202 و 1203 ، باب فضل السفر ، ح 1 و 2 و من لا يحضره الفقيه ، ج 2 ، ص 173 ، رقم 764 ، باب ما جاء فى السفر ، ح 2 ؛ حديث اين‌چنين است : « سافروا تصحوا . . . » .